rQ

Artikelen van Ruurd

Wie weet wie Abhimanyu Mishra is? Hij doet mee aan het online rapidtoernooi Chessable Masters dat momenteel wordt gehouden en heeft daarin van Mamedyarov gewonnen.
In de schaakwereld is hij al enige tijd een beroemdheid. De in New Jersey geboren Amerikaan werd vorig jaar namelijk de jongste grootmeester aller tijden. Hij was toen 12 jaar, 4 maanden en 25 dagen oud. Misschien haalt u de schouders op bij deze mededeling, net zoals ik heb gedaan, en denkt u alleen: “Nou, dat is wel erg jong. Schaken gaat hopelijk niet de kant van het (dames)turnen op.” De officieuze titel “jongste grootmeester ooit” (eigenlijk een record) is echter een eervol attribuut, kijk maar eens naar het lijstje voorgangers van Abhimanyu:

1958 - Bobby Fischer, 15 jaar, 6 maanden, 1 dag
1991 - Judit Polgar, 15j, 4m, 28d
1994 - Peter Leko, 14j, 4m, 22d
1997 - Ruslan Ponomariov, 14j, 0m, 17d
1997 - Etienne Bacrot, 14j, 2m, 0d
1999 - Bu Xiangzhi, 13j, 10m, 13d
2002 - Sergey Karjakin, 12j, 7m, 0d

Dit zijn niet de minsten: twee wereldkampioenen en twee uitdagers.
Lange tijd dacht men (mensen die dachten er verstand van te hebben) dat het record van Karjakin niet overtroffen zou worden. Na bijna 20 jaar is dat dus toch gebeurd. Abhi en zijn vader Hemant hadden daarvoor een doelgerichte strategie opgezet, die door de corona-beperkingen extra moeilijk was. In plaats van talloze online toernooitjes te spelen, werkte Abhi aan vergroting van zijn inzicht in het spel door intensieve trainingssessies met zijn drie coaches, de Indiase grootmeesters Arun Prasad, Mahesh Panchanathan en Pentala Harikishna. In april 2021 vertrokken vader en zoon naar Boedapest waar ze drie maanden verbleven om in lokale grootmeestertoernooien op de vereiste normen te jagen.
Hoewel de door de Mishra’s gevolgde strategie om de jongste grootmeester ooit te worden, door gevestigde namen in de schaakwereld (onder anderen Nigel Short en Ian Nepomniachtchi) is bekritiseerd, is de naam Abhimanyu Mishra in de geschiedenisboeken van het schaakspel bijgeschreven. Voor Abhi zelf is dat niet voldoende. Zijn volgende doel is om voor zijn 15e verjaardag de grens van 2700 elopunten te passeren en aldus tot de selecte groep supergrootmeesters toe te treden. Dat wordt hard werken, want op 5 februari 2024 verloopt de deadline en zijn huidige rating is 'nog maar' 2535. In het Open toernooi van Reykjavik, dat werd gewonnen door Rameshbabu Praggnanandhaa, eindigde hij, samen met onder andere de Nederlandse kampioen Max Warmerdam, op de gedeelde 2e - 5e plaats en won de prijs voor de beste junior.
We zullen hem in de gaten houden, want wie weet, misschien wordt hij een voorbeeld voor jonge schakers in Roden en omgeving.

Opgave
Elke maand een serie opgaven, steeds stijgend in moeilijkheidsgraad. Ter lering en vermaak.

2205 305-3 Wat is de winnende combinatie voor wit?

 

 

Oplossing van de vorige week2205 2

05-2 Wit geeft mat in drie zetten
1.Dd8+ Kxd8 2.Lg5+ Ke8 3.Td8 mat

 

 

Het is feest! Onze schaakclub bestaat 60 jaar. Feest! Als er een gelegenheid is om feest te vieren, dan moet je die direct aangrijpen. Onze club zit in haar 60e seizoen en dat vieren we dan ook in het 60e seizoen.
Je kunt elk jaar een jubileum vieren, een verjaardagsfeest. Ik doe dat niet, zeker niet de laatste jaren. Waar je vroeger opgewekt vierde dat er weer een jaartje bij was gekomen, verzucht je nu dat er alweer een jaar om is. Het leuke van een vereniging is dat er jonge mensen lid worden. Dat is maar goed ook, want anders zou zij door ouderdom ophouden te bestaan. Normaal gesproken blijft de club gewoon doorfunctioneren en van lustrum naar lustrum gaan, zonder ouder te worden. Zij kan zelfs jonger worden terwijl zij ouder wordt.
Feest is gezellig. Tenzij het ontaard in onvriendelijkheden en vechtpartijen, hoewel er mensen zijn die dat ook ontzettend leuk en gezellig vinden. Maar ons 60-jarig jubileumfeest eindigt in een gezellig samenzijn met een drankje. Zonder drank gaat het natuurlijk niet. Om het eens te zeggen in de woorden van de grote Haagse cabaretier Harry Jekkers: er moet ook gekanteld worden. Bruine palen en Jan Wandelaar.
De geschiedenis zit vol met kantelmomenten, momenten of periodes waarin de loop der dingen veranderde. 1961 was zo’n kantelpunt: de bouw van de Berlijnse Muur. De officiële reden was dat men een braindrain van Oost-Duits intellect naar het Westen wilde voorkomen, maar dat berustte mijn inziens op een grove overschatting van de slechts enkele weken eerder opgericht schaakclub in het Drentse plaatsje Roden. Hoewel? In 1991 werd Schaakclub Roden 30 jaar en hield de Sovjet Unie op te bestaan. Het was het grootste kantelpunt in de Europese geschiedenis na 1961. Schaakclub Roden deed het heel goed en stond aan de vooravond van een periode van hoogtijdagen. Weer 30 jaar later. Terwijl iedereen denkt dat de coronacrisis het kantelpunt van deze tijd is, nemen aan de grens tussen Rusland en Oekraïne de spanningen toe. De viering van het 60-jarig jubileum van Schaakclub Roden vindt plaats op het moment dat de oorlog is uitgebarsten. Ongetwijfeld wordt dit, en niet corona, het belangrijkste kantelpunt met een nieuwe Koude Oorlog, een verzwakking van Rusland en een geo-politieke en militaire versterking van het Westen tot gevolg. En schaakclub Roden? De club wordt ouder en ouder. Het is tijd voor reflectie en wellicht een kantelmoment.

Maar nu eerst feesten. Kantelen maar!

Opgave
Elke maand een serie opgaven, steeds stijgend in moeilijkheidsgraad. Ter lering en vermaak.

2205 205-2 Wint wint in 3 zetten

 

 

Oplossing van de vorige week2205 1

05-1 Hoe wint zwart aan zet?
1...Lg5 2.f4 Lxf4 3.Dxf4 Dxb2 mat

 

 

 

In Wageningen wordt op 5 mei traditioneel het Bevrijdingsschaaktoernooi gehouden. Het toernooi beleefde dit jaar zijn 72e editie en is daarmee een van de oudste eendagstoernooien in Nederland. De traditie is in 1948 begonnen. Alleen in de coronajaren 2020 en 2021 is het toernooi niet doorgegaan.
Waarom zou je ter gelegenheid van de Bevrijding een schaaktoernooi te organiseren? Waarom ernstig zijn en niet gewoon dansen en zingen, zoals iedereen doet? Het Bevrijdingsschaaktoernooi in Wageningen is een monument, een blijvende herinnering aan de Duitse capitulatie op 5 mei 1945 in hotel De Wereld. En door de capitulatie te herdenken, wordt ook de gedachte aan de jaren van bezetting en onderdrukking levend gehouden en worden de slachtoffers van het nazisme geëerd.
Zelf kon de Nederlandse schaakwereld niet echt zeggen dat zij bevrijd was van de tiran. Hoewel de Duitsers een “gevolmachtigde” aan het hoofd van de NSB (“Neschabo”) hadden gezet, bleef het Dagelijks Bestuur in feite de touwtjes in handen houden. Gedurende de oorlog is er in Nederland gewoon doorgeschaakt. In het seizoen 1943-44 werd de clubcompetitie nog gedeeltelijk afgewerkt. Het Hoogoventoernooi is alleen in 1945 niet doorgegaan. Schaken bood de mensen afleiding en ontspanning in een moeilijke tijd. Dat gold ook voor onderduikers. “Het schaken achter zwart papier is door tal van schakers voortgezet; door niet weinigen zelfs in den vreeselijken tijd, toen Seyss-Inquart een deel van Nederland uithongerde …”, aldus L.G. Eggink in het in 1947 uitgegeven gedenkboek Partij verloren…. Zelfs in kamp Westerbork werd in 1942-1943 door gedetineerden een schaakcompetitie gespeeld.
Schaken bood troost en afleiding, maar dat neemt niet weg dat talrijke schakers in de oorlog zijn omgekomen. Partij verloren… was bedoeld om hen te herdenken. Een inventarisatie van omgekomen schakers leverde 235 namen op. De inventarisatie was onvolledig, zo merken de samenstellers van het boek op. Poppe Dijkhuis stelt in zijn artikelenserie De schaakwereld in de jaren ’40-’45 dat het boek te vroeg is verschenen en dat de voortvarende aanpak ten koste is gegaan van de zorgvuldigheid. Dijkhuis noemt een officiële opgave van 250 slachtoffers. Van hen waren 135 joods en 70 hadden illegaal werk verricht. Het Amsterdamse VAS werd van alle schaakverenigingen het hardst getroffen. Van de 50 joodse leden zijn er 35 omgebracht.
Bevrijdingsdag vond dit jaar plaats in oorlogstijd. Ongetwijfeld zijn er onder de slachtoffers van het oorlogsgeweld in Oekraïne veel schakers, maar veel anderen zijn het land ontvlucht. Duizenden Oekraïners zijn naar Nederland gekomen. Zoals Schaakclub Roden zich in het begin van deze eeuw heeft opengesteld voor bewoners van het toenmalige AZC, heeft zij nu contacten gelegd met Oekraïense vluchtelingen om deze die via het schaken wegwijs te maken in de Nederlandse samenleving. Het moet voor deze mensen erg verwarrend zijn geweest als vluchteling voor oorlogsgeweld een bevrijdingsfeest mee te maken. Wellicht vergroot het de hoop op een betere toekomst en komt er binnen afzienbare tijd een bevrijdingsschaaktoernooi in Kyiv.

Opgave
Elke maand een serie opgaven, steeds stijgend in moeilijkheidsgraad. Ter lering en vermaak.

2205 105-1 Hoe wint zwart aan zet?

 

 

Oplossing vorige week2204 5


04-5 Wit aan zet wint. Hoe?

1.Te5 Dd7 2.Txe8+ Dxe8 3.d7 Dxd7 4.Db8+ Kh7 5.Dh8+ Pxh8 6.Tg7 mat

In Noorwegen is donderdag het toernooi om de Oslo Escort Cup geëindigd.
“Hè, wat een rare naam” dacht ik, “een mooi onderwerp voor een rQ”. Direct borrelden flauwe grappen, historische feitjes (hoe Pillsbury syfilis opliep) en semi-serieuze beschouwingen op in mijn hoofd, totdat ik de geruchtmakende ontboezemingen van de altijd op effectbejag azende Johan Derksen hoorde. Vijftig jaar geleden. In Veendam. Voetballers op stap in de avond na de wedstrijd, een stomdronken, bewusteloze vrouw en een hele grote kaars. Een jeugdzonde. Het duurde maar kort voordat een effect merkbaar werd. De hele spraakmakende gemeente op radio en teevee liet haar verontwaardiging horen. “Normloos”. “Kwetsend”. “Denigrerend”. “Seksueel grensoverschrijdend”. “Vieze, oude, blanke man”. Iemand verlangde maatregelen. Iemand eiste excuses. Justitie bekijkt de zaak. Derksen exit, een effect dat hij niet had voorzien.
Ook de schaakwereld ontkomt niet aan ongeoorloofd seksueel gedrag. Tijdens een toernooi vorige maand in Reykjavik werd Tallulah Roberts (op internet ook bekend onder de naam lularobs) lastig gevallen door manlijke deelnemers. Schaakjournalist Jamaal S. Abdul-Alim noemde nog een aantal andere voorbeelden. Het is Me Too tijd en je moet erg oppassen met flauwe grappen, historische feitjes en semi-serieuze verhalen. Voor je het weet ben je grensoverschrijdend bezig en rolt je kop.
Gelukkig zag ik op tijd dat het niet de Oslo Escort Cup, maar de Oslo Esport Cup was. Esport staat voor Electronic Sport, net zoals bij email en ebike. Het toernooi om de Oslo Esport Cup was onderdeel van de online Meltwater Champions Chess Tour 2022. Er was iets heel vreemds aan dit toernooi. De deelnemers zaten namelijk in een futuristisch ingerichte ruimte in Oslo naast elkaar online tegen elkaar te schaken. De organisatoren vonden het om commerciële redenen interessanter de deelnemers in één speelzaal te laten zien dan thuis in de huiskamer met een bloemetje naast het scherm. Maar het klopt niet. Op deze manier haal je het fundament onder het onlineschaken vandaan.
De schakers kunnen met deze toernooiencyclus veel geld verdienen. Het totale prijzenfonds voor de Meltwater Tour bedraagt $1,6 miljoen; in Oslo zit er $210.000 in de pot. De deelnemers ontvangen $2.500 voor elk punt dat zij scoren. Elke speler speelt één match van vier rapidpartijen tegen elke andere deelnemer. Winst levert 3 punten op. Als de match gelijk eindigt volgt een tiebreak met blitzpartijen. De winnaar krijgt dan 2 punten en de verliezer 1 punt.
Nederland was het enige land met twee deelnemers. Jorden van Foreest won de onderlinge match tegen Anish Giri en eindigde boven hem. Komt er langzamerhand een wisseling van de wacht aan de Nederlandse schaaktop in zicht?
Na drie ronden ging Praggnanandhaa aan kop, maar toen werd hij met 3-0 ingemaakt door Carlsen en stonden zij gelijk. In de vijfde ronde ging de wereldkampioen de boot in tegen Jorden en won Pragg, maar in de zesde ronde verloor het Indiase talent van Duda en stond het weer gelijk. De zevende ronde gaf een zelden vertoonde apotheose te zien. De klassementsleiders verloren beiden, Pragg van Giri en Carlsen van Mamedyarov. Zij werden gepasseerd door Liem en Duda die beiden wonnen. Liem had daarvoor tegen Jorden echter de tiebreak nodig, zodat hij slechts twee punten scoorde tegen Duda drie. Duda dus toernooiwinnaar.
Het was een spannend toernooi, spannender dan de Escort Cup zou zijn geweest. Dat laatste oordeel is natuurlijk een kwestie van smaak, mede ingegeven door overwegingen van politieke correctheid.

Opgave
Elke maand een serie opgaven, steeds stijgend in moeilijkheidsgraad. Ter lering en vermaak.

2204-5.jpg

04-5 Wit aan zet wint. Hoe?

 

 

Oplossing vorige week2204 4

04-4 Wat is de snelste winstweg voor wit?

1.Tc8+ Dxc8 2.Dxg7+ Txg7 3.Txg7 mat

De paasvakantie is voorbij. In het verleden was dat een periode waarin meerdaagse jeugdtoernooien werden georganiseerd. Mooie evenementen. Je zat in een jeugdherberg en je moest slapen op grote zalen in stapelbedden. Zoals gebruikelijk in jeugdherbergen, werd er weinig geslapen. Sommigen schaakten gewoon door, anderen lagen te ouwehoeren en te ginnegappen. Meisjes waren er niet bij. Iemand las het verhaal van Godfried Boman over een schaakwedstrijd en de volgende passage is mij altijd bijgebleven:
Euwe zat op het podium een broodje te eten. Het is mij een raadsel waarom die man nu juist dáár zijn broodjes moet eten. Dit doet men óf thuis óf onderweg in de trein. Men is in schaakkringen dan ook algemeen van mening dat zijn vijf verloren partijen aan deze verderfelijke gewoonte zijn toe te schrijven. In het algemeen hebben meelspijzen een nadelige invloed op de denkkracht.
Waarom ik dit stukje nooit ben vergeten, is mij een raadsel. Een feit is dat ik nooit een broodje eet onder een partij.
Berucht is ook De Dolkstoot, de naam die de schaakwereld heeft gegeven aan de briljante partij van Bomans tegen Euwe. In de hoofdvariant van het Spaans kwam Euwe op de vijfde zet met het nieuwtje Ns9!, waarop Bomans na een ogenblik te hebben nagedacht antwoordde met G.B.r7!!! Euwe gaf op. Bomans’ commentaar: Een aardig voorbeeld hoe een partij niet lang behoeft te zijn om toch vol bekoring te zitten.
Ik kende Bomans’ werk al langer. Tijdens een spreekbeurt heb ik ooit het verhaal De Grootmeester uit de bundel Kopstukken voorgedragen. Een biezen herdersmat bedekte de vloer. Links, bij de krachtig ontwikkelde vleugel, stonden twee leunstoelen in een dreigend naar voren geschoven positie. Onder een glazen stolp stond de pion, die destijds, in het toernooi van Bagdad, de opmars der witte troepen had gestuit. Politiek, sociaal en cultureel stond ik mijlenver van Bomans af, maar in literaire zin heeft hij mij wel beïnvloed.
De paasvakantie is vervangen door de meivakantie, jeugdherbergen bestaan niet meer, maar jeugdschaaktoernooien worden gelukkig nog steeds gehouden. Het belangrijkste is altijd het Nederlands jeugdkampioenschap. Het NJSK begint dit jaar op 1 mei in Almelo. Aan dit toernooi kunnen jeugdspelers t/m 18 jaar meedoen. Ooit was de maximumleeftijd 20 jaar, maar veel sterke spelers tussen 18 en 20 jaar zijn al grootmeester en worden zelfs Nederlands kampioen. 
Wie gaat Jonas Hilverda opvolgen als jeugdkampioen van Nederland? Machteld van Foreest doet mee aan groep A waarin om de titel wordt gestreden. De grote favoriet is echter een ander meisje, Eline Roebers. Loek van der Hagen is een van de kanshebbers in groep B. Hij is als tweede geplaatst. Andere deelnemers uit de NOSBO zijn Berend Visser (Groningen, groep A), Sander Wage (Scheemda, B), Léon Niemeijer (Assen, B), Jaël Wierenga (Assen, B), Sono Folkers (Groningen, C), Serana Tunyluhulima (Assen, C meisjes) en Carlijn Hagen (Schiermonnikoog, C meisjes). Opvallend is het relatief grote aantal Assenaren. Drentse schaakmetropolen als Emmen en Hoogeveen hebben geen jeugdspelers afgevaardigd. Roden evenmin. Als dit, bijvoorbeeld op de volgende ALV, tot doelstelling zou worden verheven, kunnen anderen, met meer verstand van zaken dan ik, vertellen hoe het voortraject eruit moet zien. Ik ben ervan overtuigd dat jeugdherbergen en verhaaltjes van Godfried Bomans daar geen plaats meer in hebben.

Opgave
Elke maand een serie opgaven, steeds stijgend in moeilijkheidsgraad. Ter lering en vermaak.

2204 4

 04-4 Wit aan zet. Wat is de snelste weg naar winst?

 

 

 

Oplo2204-3.jpgssing van de vorige week

04-3 Wat is de winnende zet van wit?
1.Dd8. Zwart kan de dreigingen 2.Tf8† Kg6/e6 3.Txf5 en 2.Dxc8, beide met materiaalwinst, niet tegelijk verhinderen.